VLAJIĆ: Đorđe Vajfert nije rođen 15. juna nego 15. jula

jun 15 2019 /

Djordje Vajfert

Iako se danas obeležava 165 godina od rođenja Đorđa Vajferta, baš ovih dana otkriveno je da datum rođenja velikog dobrotvora i industrijalca, vlasnika čuvene pivare, osnivača borskih rudnika i prvog guvernera Narodne banke Srbije, nije 15. juni već – 15. juli 1850. godine, piše "Politika".

Pančevački etnolog Nikola S. Vlajić, jedan od najboljih poznavalaca i istraživača života i rada Đorđa Vajferta, uspeo je pre nekoliko dana da pronađe matičnu knjigu krštenih Rimokatoličke crkve u Pančevu. Čitkim slovima napisan je datum rođenja 15. juli, a zatim datum krštenja 16. juli.

Rođen je u Pančevu, kao Nemac, a živeo je i izjašnjavao se čitavog života kao Srbin. Bio je dobrovoljac u srpskoj vojsci i nosilac je ordena za hrabrost. Prvi je guverner Narodne banke Srbije i bio je na njenom čelu punih 26 godina. Po sopstvenoj želji, sahranjen je u Pančevu, a „Politika” je te 1937. godine danima izveštavala o ceremoniji ispraćaja Vajferta od Beograda, Dunavom i Tamišem, do Katoličkog groblja u Pančevu. Malo se govori o tome da je Vajfert uveo dinar kao srpsku valutu. Njegovi elegantni sedi brkovi danas nam se smeše sa novčanice od hiljadu dinara.

U ime Zavoda za zaštitu spomenika kulture u Pančevu, etnolog Nikola S. Vlajić napravio je i izložbu o Vajfertu u Gradskom parku u Pančevu. Za „Politiku” govori kako je otkrio pravi datum rođenja. – Da se u istoriografiji povremeno potkradaju greške u datumima nije nepoznato široj javnosti. Tako se na primer do sedamdesetih godina prošlog veka verovalo da je Mihajlo Pupin rođen 1858. godine a ne četiri godine ranije. Danas sličan slučaj imamo sa datumom rođenja Đorđa Vajferta, koji je svojim životom i radom ostavio neizbrisivi trag u novijoj srpskoj istoriji. Ipak, dva navedena primera donekle se razlikuju. Greška u datumu rođenja Vajferta ogleda se u pogrešnom navođenju meseca rođenja. Uvreženo mišljenje da je Đorđe Vajfert rođen 15. juna 1850. godine u Pančevu je netačno. Pravi datum njegovog rođenja je 15. juli – kaže Vlajić.

Novinari Politike pitaju kako je do toga došlo. – Po mom skromnom mišljenju, zabluda oko datuma rođenja datira još od 1923 godine. Naime, ta godina je obilovala događanjima i nezaobilazna je za sve hroničare koji su svoja istraživanja usmerili ka porodici Vajfert i njenom najreprezentativnijem predstavniku Đorđu. Proslavljajući zlatnu svadbu i 50 godina uspešnog i vizionarskog rada na razvoju srpske industrije, Vajfert je mnogobrojnim donacijama obeležio ove jubileje – podizanje katoličke crkve u rodnom gradu, zaveštanje neprocenjivo vredne numizmatičke zbirke Beogradskom univerzitetu, škola u Kostolcu dobija veliko zvono. Iste godine Đorđe Vajfert se dogovorio sa svojim prijateljem, poznatim vršačkim istoričarem i piscem Feliksom Milekerom (1858–1942) da u spomen na proslavu zlatne svadbe 9. septembra 1923 godine, sastavi kratku porodičnu istoriju sa rodoslovom, koja bi ponela naziv „Familija Vajfert i pivara u Pančevu 1722/3–1923” – priča Vlajić.

Knjiga je napisana na nemačkom jeziku i svetlost dana ugledala je 1925 godine. – U njoj se navodi 15. juni kao datum rođenja a odatle su izgleda kasnije ovaj podatak preuzimali svi koji su o Đorđu Vajfertu pisali. Uvidom u matičnu knjigu krštenih Rimokatoličke crkve u Pančevu nedvosmisleno je utvrđen pravi datum rođenja – 15. juli. Iz iste knjige saznajemo da je već sledećeg dana (16. juli) izvršen obred krštenja. Tom činu se u prošlosti za razliku od danas, kod hrišćana pridavao veliki značaj. Matična knjiga nam takođe i otkriva ime kuma. To je bio prerano preminuli stric Georg (1829–1859) a ne deda Georg (1798–1887) kako se ponegde može pročitati. Verujem da će svi obelodanjeni podaci biti na korist budućim biografima, jer život velikog Đorđa Vajferta zaslužuje temeljnija i opsežnija istraživanja – kaže Nikola S. Vlajić.

(Izvor: Politika / Autor: Aleksandra Petrović)